Sabtu, 19 Maret 2011

“Laju niku perahhuu…”

“Laju niku perahhuu…”

Akhir Juni 2007 (waktu jadi juri Bintang Radio), Nya’ diwawancara RRI. Ngulih pendapat terkait masalah “SANG BUMI RUWA JURAY”, say haga berubah jadi “SAI BUMI RUWA JURAI”. Ku jelasko “SANG” hina kata depan goh (the, Inggris; al, Arab; el, Spanyol; la, Italia; le, Prancis). Lebbih ja’ san, kata “SANG” mengandung ma’na balak, agung, membanggakan, dan ketokohan. "Kiyay Sang Ratu Jambi", "Sang Saka Merah Putih", "Sang Haru’" (dilom cerita ra’yat), dan lain-lain.

Anyin “Kafilah tetap berlalu, rupani say ngebesso’ cuti’ terus ka’ kebagyan tuhlan…”. Hiyaw ni alasan tiyan ulah kata “SANG” berbau Hindu, Animisme,…? Damon ya temmon goh renna, hina alasan say ma’ rasional + durhaka jama "Nini’ Puyang".

Ram Sungkay kelahiran tahun 1800-an akhir, begeral Tambay, Sanjoh, Tataw, Canggih, dan lain-lain. Terus Pernong, Belunguh, Nyerupa, Pa’lang, Sangkan, Pandan, Silemayang.

Asal mula kata “BUNGAMAYANG” (ma’ ngeddo’ hubungan jama bunga nyiwi/kelapa). Nama-nama say disebut unyinni ma’kung berbau Islam.

Nama-nama say terakhir justru jadi "simbol" ram Lampung. Lantas… api masalahni?... “What’s wrong?”, ca’ Tukul.

Damon imbani "Melasa", ram ma’ paraduli. Medo mihmis, kedo subu’ni. Silakan, ni’mati (tiyan say di lambung) say haga, "sepennan bekuwasa". Ram cukup tipandang kebagiyan "ambaw" ni… anyin dang kella ko "gitohni".. Wuuuyyy..

"Laju niku perahhuu"..

Tabi’ puuun…
Salam…
Fath Syahbudin

www.tunggaoomdatu.blogspot.com
facebook: fath syahbudin

“GENERASI PENANTU”

“GENERASI PENANTU”

Bahasa Lampung Bakal Punah?

Kalaw-kalaw ma’ wat . Anyin bahasa say "tertata", apilagi "sastera", balak lantaran bakalan lebbon. Say wat tini Bahasa "racukan" ju’ Bahasa Jawa Suriname. Bidani tiyan radu ampat abad di Amerika Latin. Sedongko ram “Lampung kali pettok” tegosni ulah ram tilayaw jama moderenisasi. Jawoh ja’ rasa paraduli (rasa memiliki), say sana’ ma’ panday, say tuhha ma’ naway. Nigohko putuwo timbay, “hulu ma’ nya’ ca’, gundang ma’ ngelili’ ”. Padahal mudalni simpel (rasa cinta + tanggung jawap).

"Jaman sangon ma’ dapo’ tilawan, anyin identitas wajip tipertahanko". Ca’ cawa baybay tuhha "kapa’ ganta, penuwar kayu ganta".

Di angkot Kutabumi-Ketapang nya’ nengis dialog: “Wah… dipa majumu, ngapi ma’ nutuk?”, mustini: “Dipa titah/batin/adi’ tiyan?”, langsung Ku ulih: “Dipa kuti ruwa say tuhha?”.. laju Ku taway. Kejadian hiji layin di kota, tepatni di Simpang Cempaka. Nya’ yakin tiyan penduduk lokal say rani-rani ngumung Lampung.

Ulah sebab hina, ram say wat ganta adalah "GENERASI PENANTU" terpeliharani bahasa ram Lampung. Say kepala nom, say lebbih tuhha, say lebbih ngura, anyin wat pengetahuan, ma’ salahni bebagi. Unyin ram bekewajipan "negor naway".

Renna pay pi’ni nakan, tamong…
Tabi’ puuun…

Salam…
Fath Syahbudin

www.tunggaoomdatu.blogspot.com
facebook: fath syahbudin

“Hiji say ja’ku”

“Hiji say ja’ku”

Ram tantu ma’ muba lagi jama kata : Citerep, Cilengsi, Melaboh, Takengun. Anyin cuba perhatiko tulisanni: "Citeureup, Cileungsi, Meulaboh, Takengeun". Tantu ma’sudni mari hulun say ja’ luwah dapo’ ngelafalko gohgoh jama tiyan. Dapo’ munih dipahami sebagai nyulu’ko IDENTITAS daerah.

Selanjutni bekaitan jama tulisan ram say menna, bahwa bahasa Lampung tergolong bahasa dengan kosakata terputus. Suku katani peggat-peggat, nayah konsonan rangkap. Ulah sebbap hina, mula ram nulisni bubida jama kaidah penulisan Bahasa Indonesia.

Lebih ja’ hina, diftong “ai” ram rubah jadi “ay”, diftong “au” jadi “aw”. Supaya tulisan sesuway jama lafal lisanni. Contoh: kata "Bakau Heni" risok dibaca tiyan (pembaca berita) "Bakauheni" (huruf “u” ni pagun ngebunyi nyambung jama kata heni). Lebih cadang lagi di masyarakat awam berubah jadi "Bakahuni". Damon ditulis "Bakaw Henni", pasti ma’ ngeddo’ masalah. Goh renna munih kata pekkon, damon huruf “k” ni mak rangkap, sangat mungkin dibaca "pe-kon".

Alhamdulillah kata “ruwa” ma’ ditulis “rua” lagi, kata “way” ka’ makay diftong “ay”. Way Kanan, Way Halim, dan lain-lain. Anyin ulah api mula kata: “buway, juray, say, Sungkay”, pagun ditulis “buwai, jurai, sai, Sungkai”?

23 tahhun say likut, hikam nulis kata “Tinaway”, “Musi’ Mohow”, di sampul kaset. 40 tahhun silam, hikam ka’ nulis kata "Sungkay Foto". Liwat tulisan hiji, hikam ngehimbaw ram Sungkay Bungamayang hususni, unyin "ram Lampung umumni", guway renungan ram jama-jama. Bahwa ka’ waktuni ram berani cawa “HIJI SAY JA’KU”.

Tabi’ puuun..
Salam..
Fath Syahbudin

www.tunggaoomdatu.blogspot.com
facebook: fath syahbudin
BAHASA LAMPUNG
(Sungkay Bungamayang)

Bahasa Lampung tergolong bahasa dengan kosakata terputus. Serumpun jama Batak, Bugis/Bone (Proto Melayu atau Melayu Tua). Suku katani peggat-peggat sehingga nayah konsonan (huruf mati) rangkap. Bubida jama Bahasa Jawa/Sunda. Ulah sebbab hina harus teliti di penulisanni, supayo hulun say ja’ luwah dapo’ mengeja dengan bennor.

Untuk keakuratan lafal lisan ri’ tulisan, hiji panduwanni:

Huruf “R” ram bebunyi “ghain= ‘R’ Prancis”.

Diftong (vokal rangkap) “ai = ay” dan “ui = uy”. Contoh: kata jurai = juray, sai = say, wai = way, buwai = buway, kawai = kaway, babui = babuy, balui = baluy, langui = languy, dan lain-lain.

Diftong “au = aw”, bakau = bakaw, cigau = cigaw, hilau = hilaw, hanau = hanaw, alau = alaw, palau = palaw, limau = limaw, pantau = pantaw, dan lain-lain.

*nyow, mohow, nuwow, agow, appew (dialek Menggala say ka’ timakay). Dasarni huruf “i” jama “u” layin huruf mati.

Huruf “u” behadopan jama “a, i, e, o” ditambah “w”. Contoh: rua = ruwa, rui = ruwi, hui = huwi, nua = nuwa, buah = buwah, jual = juwal, sua = suwa, sui = suwi, suah = suwah, luah = luwah, haos = hawos, jaoh = jawoh, baong = bawong, dan lain-lain. "Kebuaian = Kebuwayan (Ke-buway-an)".

Huruf “i” behadopan jama “a, u, e, o” ditambah “y”. Contoh: tiuh = tiyuh, tia’ = tiya’, kiu’ = kiyu’, liom = liyom, liut = liyut, bia’ = biya’, mios = miyos, miah = miyah, liu = liyu, dan lain-lain.

Konsonan dihapi’ ruwa vokal umumni harus rangkap. Terutama say didepan huruf “e”. Contoh: heni = henni, helaw = hellaw, pekon = pekkon, sesat = sessat, bela = bella, ceca = cecca, gelu’ = gellu’, teduh = tedduh, dan lain-lain.

Say ma’ rangkap huruf “w” jama “y”. Contoh huruf “w”: huwi, buwi, buwah, cuwo, duwit, tuwah, siwok, siwo’, dan lain-lain. Contoh huruf “y”: baya, bayu, biyas, miyah, tiyak, waya, riyak-riyaw, dan lain-lain.

Sedongko huruf “h” harus selalu rangkap. Contoh: bahhu, guhha, jehhat, lehhot, nehha, pahhi’, sahhing, tuhha, tuhhan, dan lain-lain.

Selanjutni analisa apikah rangkap ataw ma’wat sesuwayko jama lafal lisanni. Contoh: cabi-jebbi, baca-cecca, pira-jerra, kucil-keccal, budar-beddar, tajor-jejjor, kasor-kessor, dan lain-lain.

Tabi’ puuun…
Salam…

Fath Syahbudin
www.tunggaoomdatu.blogspot.com
facebook: fath syahbudin

“kerr ewerr syerrr”

“kerr ewerr syerrr”
Ju’ awal musim januh, Oktober, Nopemberr, Desemberrr.
Juluk tulisan dungga’, sengaja nawa’ bahasa “bule” say riso’ titengis, “care, aware, share”.

Tellu kata say pantas ram jadiko acuan demi terpeliharani bahasa ram sampay di umpu tuyu’.
Care: paraduli, cinta jama Bahasa Lampung, ma’ liyom ngumung Lampung.
Aware: tanggap, ma’ sungkan neggor naway damon nengis kejanggalan bahasa.
Share: bebagi, pemikeran, pengetahuan tentang bahasa ri’ budaya, dan lain-lain.
Betula’ ja’ cawa tellu sa, ram bekiwa’ ngebiti bahasa ram lisan ri’ tulisan. Bismillah, dengan niyat ibadah, ram tapo’ko bedandan jama-jama.
Sharing say bingkong ram rulusko, say cantung ram cukupko. Rayu-rayu ram nyambung Silaturahim.
“Pure” gerakan moral guway kemaslahatan.

Tabi’ puuun..
Salam..
Fath Syahbudin
www.tunggaoomdatu.blogspot.com
facebook: fath syahbudin